Multidoel Tactisch Kader gereed

Tactisch kader 2.0
BEREIK! heeft in 2016 het Tactische Kader Operationeel Verkeersmanagement Zuidvleugel 2.0 namens de moederorganisaties opgeleverd. Dit was een update van de bestaande vijf tactische kaders in de Zuidvleugel: Rotterdam, Haaglanden, Midden-Holland, Holland-Rijnland en Drechtsteden. Er waren meerdere redenen om dit tactisch kader 2.0. op te stellen:
•            Aantal tactische kaders waren al ouder dan vijf jaar en keken niet verder dan 2015;
•            De verschillende kaders sloten wat betreft prioriteiten en functies van wegen niet overal goed op  elkaar aan;
•            De beheerders wensten graag een handzamer (compacter, meer beeldend) kader.

Een tactisch kader voor wegen laat de onderlinge prioritering van wegen zien en geeft aan welke wegen gebruikt kunnen worden voor de inzet van verkeersmanagement. Daaruit kunnen de volgende toepassingen worden afgeleid:
•            het geeft de kaders aan bij het opstellen van regelscenario’s (hoe stuur je het verkeer?);
•            het geeft de kaders aan bij het bedenken van oplossingsrichtingen en maatregelen bij  knelpunten;
•            als verlengstuk hiervan is het tactisch kader bruikbaar voor investeringsagenda’s voor verkeersmanagement.’

Aan nieuwe kader is verkenning voorafgegaan
De tijdshorizon van oude kader was 2021. Daarom was een update nodig. Daarnaast was de wens om bij de gebruikers van het Tactisch Kader na te gaan of zij wensen hebben ten aanzien van vorm en inhoud om het Tactisch Kader beter te laten aansluiten op operationeel/praktisch gebruik.

Het oude tactisch kader bood een referentiekader voor de reguliere spitsperiodes om op momenten dat de capaciteit tekortschiet op het wegennetwerk de capaciteit zo goed mogelijk te verdelen vanuit het perspectief van de wegbeheerder en de autobereikbaarheid. De (auto)bereikbaarheid was een belangrijke voorwaarde voor economische ontwikkeling en autobezit was altijd een groot goed. Sinds het afgelopen decennium spelen leefbaarheid en veiligheid als voorwaarde voor mobiliteit een grotere rol. Er wordt meer gekeken naar passend vervoer (auto/openbaar vervoer buiten de stad, fiets/openbaar vervoer binnen de stad). Afwegingen worden meer integraal en multimodaal gedaan om grip te krijgen op de (stedelijke) bereikbaarheid. Een vlotte doorstroming is ook voor andere modaliteiten van groot belang om concurrerend met de auto te kunnen zijn. De bereikbaarheidsopgave is door de verwevenheid en drukte in de regio bovendien niet alleen afhankelijk van het autoverkeer maar ook van andere modaliteiten.

In Nederland en ook in Zuid-Holland is er (op kleinere) schaal al ervaring opgedaan met multimodale kaders. Om meer gevoel te krijgen wat er op de schaal van Zuid-Holland mogelijk en wenselijk is is in eerste helft van 2020 eerst een verkenning gedaan  door Goudappel. Belangijk aspect was ook het betrekken van allen wegbeheerders.

De verkenning moest in ieder geval inzicht geven in de volgende onderdelen:
•            De beleidsuitgangspunten en overige vragen voor een update van het tactisch kader voor autoverkeer van alle wegbeheerders in Zuid-Holland;
•            Verbeteringen van het huidige tactisch kader voor de feitelijke gebruiker door het  ophalen van deze verbeteringen bij de gebruikers;
•            Analyse van minimaal 3 multimodale aanpakken in Nederland op methodiek, toepasbaarheid in stedelijk en buitenstedelijk gebied, toepasbaarheid voor verschillende modaliteiten, bruikbaarheid voor prioritering en de valkuilen/kansen bij het gebruik van die aanpakken;
•            Van alle wegbeheerders in Zuid-Holland in beeld brengen wat hun (mogelijke) visie op een multidoel aanpak is, wat hun beleidsuitgangspunten ten aanzien van andere modaliteiten dan de auto zijn en welke vraagstukken bij hen leven;
•            Uitwerking van een methodiek die in Zuid-Holland gebruikt kan worden bij het maken van   Multidoel Tactisch Kader;
•            Een advies over welke modaliteiten (in welke deelgebieden) wel/niet op te nemen in de uitwerking van een vernieuwd Tactisch Kader.

Verloop van de verkenning
Goudappel heeft in diverse verkeers- en vervoersoverleggen in de regio een toelichting gegeven op de verkenning. Vervolgens zijn de wegbeheerders benaderd via een online enquête en tevens ook telefonisch om hun visie, wensen en mogelijkheden in beeld te krijgen. Vervolgensl zijn drie sessies in de regio georganiseerd waarbij in gesprek is gegaan met de wegbeheerders en gebruikers over de uitkomsten van de enquêtes en de interviews. Ook is bij een aantal reeds uitgevoerde multimodale netwerkvisies geïnventariseerd hoe dit is gedaan en hoe dit gebruikt kan worden bij de ontwikkeling van een nieuw kader in Zuid-Holland. Deze stappen hebben in de zomer 2020 geleid tot een advies over de wijze waarop de update van het tactisch kader kan worden uitgevoerd. Het rapport 'Verkenning update Tactisch Kader Operationeel Verkeesmanagement' is hier vindbaar.

Belangrijkste aspecten die geadviseerd zijn gaan over het toevoegen van:
-    nieuwe modaliteiten: fiets, OV en in bepaalde gebieden vrachtverkeer en scheepvaart;
-    ketenmobiliteit; mogelijke verwijzing naar overstappunten;
-    leefbaarheid; indirect sturen door grenzen te stellen aan de hoeveelheid verkeer.
Daarnaast is t.a.v. de te volgen methodiek gekozen voor de GGB+ methodiek waarbij per stap specifiek bovengenoemde punten worden uitgewerkt.

Productie van nieuwe kader
Met de oplevering van de verkenning was de basis is gelegd voor de uitwerking tot een Multidoel Tactisch Kader. Voor de uitwerking van het MultidoelTactisch Kader is ook de opdracht gegeven aan Goudappel Coffeng
De nieuwe aanpak vroeg nog wel onderzoek bv. naar beschikbaarheid van beleidsuitgangspunten en uitwerken van een prioriteringsmethodiek tussen de verschillende modaliteiten. Deze zijn in de eerste fase van de opdracht uitgewerkt in drie pilots. In maart en april zijn alle wegbeheerders in werksessies in verschilllende stappen meegenomen in de uitkomsten van de pilots en de uitwerking van het aangepaste kader. 
Ten opzichte van de vorige versie zijn er een beperkt aantal aanpassingen gedaan vanwege ontbrekend beleid vanuit de wegbeheerders maar anderzijds is qua methodiek en gedachtenvorming wel de basis gelegd voor een volgende update. Samenvattend zijn de volgende aanpassingen in het nieuwe MTK opgenomen:

-Kader komt online beschikbaar;
-de beleidsuitgangspunten zijn aangepast op multimodale wensen, maar ook is aangegeven dat in niet stedelijke gebieden de auto nog belangrijk is;
-beperkte aanpassingen in prioriteitenkaart en functiekaart 2021-2025 inclusief Rijnlandroute per 2023;
-doorkijk prioriteitenkaart en functiekaart na 2025 inclusief de nieuwe netwerkdelen A13/A16 en de Blankenburgverbinding;
-opname maximale wachttijden op kruispunten waar verschillende modaliteiten elkaar kruisen;
-opname P+R locaties in netwerkkaart;
-toevoeging kwetsbare weg in functiekaart;
-bijlage met toelichting hoe kader operationeel moet worden gebruikt.

Het kader is hier te vinden.

Wegbeheerders gevraagd om beleid

Het proces van de tot stand koming van het kader is meerder keren besproken in de ambtelijke Verkeers- en Vervoersoverleggen in de regio en in het Provinciaal Verkeers- en Vervoersberaad.
Ook het resultaat is in het derde kwartaal van 2021 in bijna alle overleggen geagendeerd. De oproep is gedaan aan de wegbeheerders om beleid op het gebied van prioritering modaliteiten, keuzes ketenmobiliteit en keuzes ten aanzien van leefbaarheid de komende jaren te ontwikkelen. Met daadwerkelijk beleid kan in 2024 een beter Multidoel Tactisch Kader Operationeel Verkeersmanagement voor Zuid-Holland worden opgesteld.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Joan Mertodirjo 06-21522605, j.mertodirjo@bereiknu.nl of Erik Jan Westra 06-29018553, ejwestra@goudappel.nl.
Voor het Nationaal Verkeerkundecongres 2020 hebben bovengenoemden ook een paper geschreven. De paper vindt u hier. Daarnaast is dit artikel in het NM Magazine geplaatst.