Verkeersmanagement met 1 druk op de knop

30 mei 2017

Het BEREIK!-netwerk bereikte begin april een bijzondere mijlpaal. Den Haag en Rijkswaterstaat koppelden hun verkeersmanagementsystemen. Dat betekent dat voortaan alle wegbeheerders in Zuid-Holland over en weer een breed scala aan verkeersmaatregelen met 1 druk op de knop kunnen inzetten. Het resultaat: optimale doorstroming in het hele BEREIK!-netwerk. Wij vroegen Johan Groenewold uit het team Operationeel Verkeer van de Verkeerscentrale Zuidwest-Nederland van Rijkswaterstaat wat dit betekent voor de weggebruiker, de regio en BEREIK!. Lees mee hoe Johan een technisch ingewikkeld verhaal tot leven brengt.

Van telefonisch tot automatisch
Tot voor kort verzorgden de grote wegbeheerders ieder hun eigen verkeersmanagement. De Regiodesk in Rhoon, waarin ze allemaal samenwerken onder de pet van BEREIK!, coördineert die inzetten, zodat ze op elkaar aansluiten. Dat gebeurde aanvankelijk volledig per telefoon en e-mail en was dus bewerkelijk en tijdrovend. Gaandeweg de BEREIK!-jaren namen computersystemen steeds meer de overhand, maar nog steeds via separate circuits. Om hierin verandering te brengen gingen Rijkswaterstaat en de gemeente Rotterdam eerder al een koppeling van technische verkeersmanagementsystemen aan, waarbij ze onder bepaalde condities vooraf afgesproken teksten op elkaars Dynamische Route Panelen (DRIPs) kunnen plaatsen of de werking van elkaars Verkeersregelingsinstallaties (VRI’s) en Toeritdoseerlichten (TDI’s) aan de verkeerssituaties kunnen aanpassen. Via Rotterdam werd ook het Havenbedrijf aangehaakt.

Toen enkele jaren geleden de gemeente Den Haag en Provincie Zuid-Holland hun systemen onderling synchroniseerden, zetten ze daarmee ook de gewenste netwerkbrede koppeling in het Zuid-Hollandse verkeer in. Want in deze constructie werden ook steden als Leiden en Dordrecht meegenomen. Begin april volgde de koppeling van deze geschakelde systemen aan Rijkswaterstaat en BEREIK!. Voortaan kan de gemeente Den Haag in vooraf omschreven situaties teksten plaatsen op Rijkswaterstaat-DRIPs of verkeersinstallaties van Rijkswaterstaat beïnvloeden. Rijkswaterstaat kan hetzelfde, maar dan andersom. De Regiodesk hoeft slechts achteraf te toetsen en in te grijpen als zich bijzondere situaties voordoen. Kortom, de nieuwste koppeling maakt de ingrepen door de Regiodesk simpeler en sneller, terwijl nu ook Den Haag en Rijkswaterstaat onderling verkeersmaatregelen kunnen afstemmen.

Minder hinder op de weg
De wegbeheerders kunnen niet zomaar ingrijpen in elkaars systemen. Dat kan alleen bij vooraf omschreven situaties met vooraf afgesproken ingrepen. Een uitgebreid draaiboek van scenario’s wijst de weg. Voor wegonderhoud, werk in uitvoering, incidenten, voetbalwedstrijden en concerten en zelfs voor de spits zijn scenario’s voorhanden die het gebruik over en weer van Dynamische Verkeersmaatregelen (DVM) omschrijven. Doen die situaties zich voor, dan volstaat een druk op de knop om de afgesproken scenario’s over en weer in te zetten. De eerste weken van experimenteren verliepen rimpelloos. Slechts bij een paar bijzondere gevallen moest de verkeersleiding van de Regiodesk in Rhoon de automatische inzet overrulen, door een specifieke tekst op DRIPs te plaatsen naar aanleiding van een ongeval, of een VRI bij te stellen op aanbod. Dat geeft wegbeheerders aanleiding tot het vaker beschikbaar stellen van services aan elkaar. En in sommige gevallen worden de gekoppelde systemen zelfs automatisch ingezet. Dat betekent niet dat de Regiodesk in Rhoon voortaan met de armen over elkaar zit. Alle ingrepen worden achteraf gecontroleerd. Het betekent wel dat de Regiodesk minder energie in de verkeerscoördinatie van voorspelbare verkeerssituaties hoeft te steken en zich sterker dan voorheen kan toespitsen op bijzondere situaties zoals calamiteiten. Dat maakt het werk niet alleen eenvoudiger, maar levert vooral effect op de weg op. Want hoe sneller de weggebruiker op de hoogte wordt gesteld van wat er speelt op zijn route, hoe beter hij zijn opties kan afwegen. De kleinste winst in tijd betaalt zich uit in minder hinder op de weg.

Keukenhof: verkeersdrukte beteugeld
Een mooi voorbeeld van hoe dit werkt, zagen we onlangs bij de N14, de Noordelijke randweg van Den Haag richting Voorburg en Leidschendam. In de afgelopen weken vond groot onderhoud plaats aan de drie tunnels die zich daar achter elkaar bevinden. De N14 is van Rijkswaterstaat, maar de toeleidende wegen behoren toe aan de gemeente Den Haag. Om het verkeer rond de nachtelijke buisafsluitingen goed te regelen (de ene nacht richting zee en de andere nacht richting stad), gaf Den Haag Rijkswaterstaat de ruimte om gebruik te maken van de gemeentelijke DRIPs. Waar voorheen Rijkswaterstaat en Den Haag los van elkaar het verkeer informeerden, konden nu de wegverkeersleiders in Rhoon op zowel de Rijkswaterstaat- als Haagsche DRIPs teksten zetten. Met 1 druk op de knop, precies op het moment dat de tunnels daadwerkelijk werden gesloten. De teksten werden automatisch verwijderd op het moment dat de tunnels weer open gingen. Het resultaat: de weggebruiker wordt adequater bediend met informatie langs de weg en rijdt dus minder om.
Extra bijzonder was het gebruik van de koppelingen rond de jaarlijkse verkeersdrukte wanneer de Keukenhof in volle bloei staat en honderdduizenden bezoekers trekt. In dit geval voert de Regiodesk van BEREIK! de regie, omdat het vooral gaat om routes over het onderliggende wegennet. De Regiodesk zet DRIPs in van de gemeente Den Haag, de Provincie Zuid Holland en Rijkswaterstaat en beteugelt daarmee de verkeershinder. Een extra bijzonderheid is in dit geval de coördinatie met Rijkswaterstaat’s verkeerscentrale in Velzen voor Noordwest-Nederland, van waaruit honderdduizenden auto’s zich in het voorjaar richting Keukenhof begeven. De koppeling van systemen was hiermee voor het eerst provincie-overschrijdend.

CHARM-offensief Rijkswaterstaat
Tevredenheid alom, maar toch zijn we er nog niet. Binnen Rijkswaterstaat zelf is nog het nodige werk te verrichten om alle systemen landelijk voor de volle 100% te uniformeren. Weliswaar werkt Rijkswaterstaat overal met dezelfde systemen, toch zijn er kleine verschillen in lay-out, configuratie en procedures. Sinds twee jaar loopt binnen Rijkwaterstaat het project CHARM. In het kader van dit project worden in de komende jaren de verkeerssystemen in alle verkeersmanagementcentrales van Rijkswaterstaat vervangen door het nieuw systeem, genaamd Dynac. Onder Dynac zal verkeersmanagement nog effectiever en uniformer toegepast kunnen worden. Ook andere wegbeheerders als provincies en gemeenten zullen profiteren van deze landelijke synchronisatie. Als slimmere systemen sneller en effectiever DVM gaan inzetten is de uiteindelijke winnaar de weggebruiker!
En krijgt de weggebruiker dus overal dezelfde service, met overal betere doorstroming tot gevolg.


Johan Groenewold van Rijkswaterstaat