Connected mobility op water en weg: Gaming op de Gouwe

30 mei 2017

Wat doe je als je de “natte” en “droge” doorstroming in de provincie Zuid-Holland wilt optimaliseren en tegelijkertijd de CO2 uitstoot van de provincie wilt verlagen? Dan neem je Ellen van der Knaap, Programmamanager DVM Weg en Water bij Provincie Zuid-Holland, mee naar de kroeg. Want al brainstormend kom je dan tot het idee van de Brugbedieningsgame die nu al door het hele land heen furore maakt. En belangrijker nog: operators nieuwe inzichten geeft die zich meteen vertalen in betere transportefficiëntie.

Het Serious Game dat vervoer op water en weg door middel van real time data slimmer maakt, is één van de mooiste resultaten die Ellen in de tien jaar dat ze bij de provincie werkt, heeft neergezet. Dat zegt veel voor iemand die met hart en ziel bijdraagt aan regionale successen als het bouwen van de provinciale verkeersmanagementdesk, de bediencentrale Steekterpoort, allerlei handige ICT-koppelingen en zelfs vlot verkeer tijdens de start van de Tour de France en de Giro d’Italia. Ellen houdt van onverwachte en speelse oplossingen voor praktische vraagstukken, zagen we vorig jaar al bij de jubileumbijeenkomst van BEREIK!. Daar verpakte ze informatie over de Blauwe Golf in een quiz-vorm, die deelnemers aan het denken en napraten zette. We zien nu hetzelfde bij dit inventieve digitale trainingsplatform.

Demo in twee maanden
Ik hoef maar weinig vragen aan Ellen te stellen, ze steekt meteen enthousiast van wal:
“Toen helder werd dat voor komende zomer een flinke efficiëntie-slag gemaakt moet worden voor het scheepsverkeer over de Gouwe, gecombineerd met optimale doorstroming op de weg en een flinke verduurzaming van het vervoer in de regio, was het idee voor een trainingsgame al snel geboren. Projectleider Tino van As ging meteen overstag. We klopten aan bij ICT bedrijf GCI. Omdat we het helemaal voor ons zagen, volstonden zes scrumsessies in twee maanden tijd om een demo te maken. Daarmee konden we naar evenementen als Infratech afgelopen januari en het Beter Benutten congres in de Arena kort daarna. En nog een maand later was de definitieve versie met alle denkbare trainingsscenario’s een feit.”

Teamwork
Het spel is even simpel als doeltreffend van opzet. Een operator en een schipper gaan virtueel als team met elkaar aan de slag. De setting is een vaarsimulator met een nauwkeurig nagebouwd Gouwe-traject Alphen-Gouda, met alle zes bruggen, aanlegplaatsen enzovoort. De schipper moet zo slim mogelijk varen, dat wil zeggen: zo min mogelijk brandstof gebruiken, zo dicht mogelijk op het voorspelde aankomstmoment arriveren en een ideale vaar-lijn aanhouden. De operator moet, bij het openen van de bruggen om het schip door te laten, zorgen voor minimale hinder voor automobilisten, vrachtverkeer en openbaar vervoer. Hoe beter dit lukt, hoe lager ook de CO2 uitstoot is. Dat lukt alleen als schipper en operator goed met elkaar communiceren en uitstekend samenwerken. Ook moet de operator op basis van de realiteit op de weg kiezen tussen de verschillende scenario’s, bijvoorbeeld voor de spits of voor het doorlaten van geclusterde zeilboten die de Staande-Mastroute varen. Het team dat dit het best doet wint.

Onverwachte bijvangst
Ellen: “We hebben inmiddels alle 32 operators uit Zuid-Holland getraind. Geweldig om te zien hoe ambitieus ze aan de slag gaan. Heel belangrijk: voor het eerst zien ze daadwerkelijk wat voor effect brugopeningen hebben op de verkeersdoorstroming. En wat we ons van tevoren niet hadden gerealiseerd: in het plezier van gezonde competitie zeggen collega’s elkaar soms pittig de waarheid – iets dat ze anders, op afstand samenwerkend, minder snel doen. Dat ze elkaar vinden in collegiaal commentaar is onverwachte maar waardevolle bijvangst. En het blijft natuurlijk niet bij gaming alleen. De vertaling naar connected mobility op de vaarwegen, met slimme DRIPs die aanwijzingen geven aan het vaarverkeer, en operators die het geleerde in de praktijk brengen en bovendien relevante informatie doorspelen naar NDW en GIS, dat is waar het uiteindelijk om gaat. Want zo staan minder auto’s minder lang stil voor open bruggen, en varen schepen efficiënt naar hun bestemming.”

Schoner vervoer
Hoe zit het precies met de CO2 reductie? Welk belang weegt het zwaarst?
Ellen: “Bij Dynamisch Verkeersmanagement staat doorstroming natuurlijk op de eerste plaats. Maar dat de inzet van slimme data en inzichten leidt tot zuiniger verbruik van brandstof en minder uitstoot van schadelijke stoffen, is een enorm welkom bij-effect. Niet voor niets verleent de overheid subsidies voor schoner varen. De regio wil nadrukkelijk vergroenen. Deze zomer gaat de Gouwenaar 2, het neusje van de zalm qua aerodynamics en schone motortechniek, Heinekenbier over de Gouwe vervoeren. In het kader van het Groene Cirkels-initiatief wil Heineken namelijk de meest CO2 neutrale bierbrouwer ter wereld worden. Ook andere bedrijven worden steeds schoner. Zeeman, Wibra – ze mikken allemaal op groen. Als je dan de hele transportketen over water en weg kunt digitaliseren en natte en droge connected mobility combineert, dan bereik je heel veel, ook op het gebied van duurzaamheid. En daar worden we uiteindelijk allemaal beter van.”

Minuten hinder afsnoepen
Geen wonder dat de uitnodigingen voor demonstraties bij evenementen niet van de lucht zijn. Ellen: “We stonden bij de Marine Industry-beurs in mei en in de komende maanden bij allerlei andere automotive en eco-events. Andere regio’s haken aan: Groningen wil ermee aan de slag, Noord-Holland wil een eigen variant. Ook bij de Smart Shipping (SMASH) Challenge 2017 zal de game onze ambities op het water visueel maken. Je ziet dat, net als indertijd bij het platoonen van de Skania-vrachtwagens over de A15, er nieuwe energie ontstaat: iedereen gaat op zoek naar slimme toepassingen voor efficiënt watervervoer. SMASH borduurt hierop voort, door in te zetten op meer sensoren voor slimmer varen en slimmer vervoer voor de hele logistieke keten. Er was vanuit verkeersmanagement op de weg tot voor kort maar weinig oog voor de blauwe kant. Maar daar is nog zoveel te winnen. Reken dat een brugopening gemiddeld 4½ minuut duurt. Stel je voor dat je daar seconden of zelfs minuten van kunt afsnoepen in het regionaal belangrijke verkeersnetwerk met maar liefst 80 bruggen – tel uit je winst!”

Meer weten?